خرید قسطی بهتر است یا نقدی؟ مقایسه مزایا و معایب هرکدام
گاهی هنگام خرید کالاهای گران قیمت مثل ماشین لباسشویی، گوشی یا حتی خرید طلا و جواهر، سر یک دو راهی سخت قرار میگیریم؛ از خودمان میپرسیم بهتر است همین حالا همه پول را نقدی پرداخت کنیم و خیالمان راحت شود، یا خرید را به صورت اقساطی انجام دهیم تا فشار مالی کمتر شود و پول بیشتری در حسابمان بماند برای کارهای دیگر.
تصمیمگیری بین خرید نقدی و خرید اقساطی به عواملی مثل درآمد ماهانه، ثبات شغلی، پس انداز، نرخ سود و کارمزد اقساط، و حتی نوع کالایی که میخریدبستگی دارد. در این مقاله مزایا و معایب هر دو روش را بررسی میکنیم، با مثالهای ساده نشان میدهیم در چه شرایطی خرید نقدی منطقیتر است و چه زمانی خرید اقساطی میتواند تصمیم بهتری باشد.
بررسی مزایا و معایب خرید نقدی و اقساطی
پیش از آن که به این پرسش برسیم که خرید نقدی بهتر است یا اقساطی، لازم است مزایا و معایب هر دو روش را بدانیم تا با تصمیم گیری آگاهانه خرید بهتری داشته باشیم.
مزایای خرید نقدی
- ارزانتر بخرید
در خرید نقدی معمولا فقط مبلغ خود کالا پرداخت می شود و خبری از سود و کارمزد نیست. در بسیاری از موارد هم فروشنده برای پرداخت یکجا تخفیف در نظر می گیرد و در نتیجه مبلغ نهایی کمتر از حالتی می شود که همان کالا به شکل اقساطی تهیه شود.
- نگران اقساط نیستید
با پرداخت نقدی، همان لحظه پرونده آن خرید از نظر مالی بسته می شود. هیچ قسطی برای ماه های بعد ایجاد نمی شود و بودجه ماهانه درگیر تعهد جدید نخواهد شد. این موضوع برای افرادی که ترجیح می دهند بدهی باز نداشته باشند اهمیت زیادی دارد.
- سادگی و شفافیت
در خرید نقدی معمولا قرارداد پیچیده ای وجود ندارد و خبری از بندهای متعدد مربوط به جریمه دیرکرد وام و هزینه های جانبی نیست. فرایند خرید روشن است و خریدار دقیقا می داند چه مبلغی پرداخته و در مقابل چه چیزی دریافت کرده است.
معایب خرید نقدی
- خالی شدن حساب (کمبود نقدینگی)
نقطه ضعف اصلی خرید نقدی این است که مبلغ قابل توجهی از حساب در یک مرحله خارج می شود. اگر برای کالای گران قیمت پرداخت نقدی انجام دهید و پس انداز اضطراری کافی نداشته باشید، در برابر هزینه های ناگهانی مانند درمان، تعمیر خودرو یا جابه جایی آسیب پذیر می شوید.
- محدودیت در خریدهای بزرگ و گران
برای بسیاری از خانواده ها پرداخت نقدی لوازم خانگی کامل، خودرو یا تجهیزات کاری عملا دشوار است. به همین دلیل، امکان دسترسی به برخی کالاهای ضروری یا ارتقای سطح زندگی با تکیه صرف بر خرید نقدی محدود می شود و خرید به تعویق می افتد و احتمال افزایش قیمت کالای مورد نظر وجود دارد.
- کاهش انعطاف در برنامه مالی
وقتی تمام درآمد و پس انداز برای خریدن یک کالای مصرفی یا سرمایهای خرج شود، ممکن است برای اهداف دیگری مانند سرمایه گذاری، آموزش یا شروع یک فعالیت جدید پولی باقی نماند. در نتیجه، یک تصمیم خرید می تواند روی سایر برنامههای مالی اثر قابل توجهی بگذارد.
مزایای خرید اقساطی
- امکان خرید کالاهای گران و ضروری
خرید اقساطی این امکان را فراهم می کند که بدون در اختیار داشتن کل مبلغ نقد، بتوانید کالاهای گران قیمت و ضروری را تهیه کنید. خانواده ای که توان پرداخت یکجای قیمت یخچال، ماشین لباسشویی یا لپ برای فرزندشان تاپ را ندارند، می تواند با اقساط متناسب با درآمد همین کالاها را در اختیار داشته باشد.
- تهیه به موقع کالا در شرایط تورمی
در دوره ای که قیمت ها رو به افزایش است، خرید اقساطی کمک می کند کالای مورد نیاز را با قیمت امروز تهیه کنید و پرداخت را در ماه های بعد انجام دهید. اگر رشد قیمت کالا از هزینه مالی تسهیلات کمتر باشد، این روش می تواند از نظر اقتصادی قابل دفاع باشد.
- تقسیم هزینه و هماهنگی با درآمد
در خرید اقساطی یک هزینه سنگین به چند پرداخت کوچک تر تبدیل می شود که با حقوق و درآمد ماهانه هماهنگ تر است. این موضوع به ویژه برای افرادی که درآمد ثابت دارند، امکان برنامه ریزی دقیق تری برای سایر هزینه های ماهانه فراهم می کند.
- حفظ بخشی از نقدینگی
با استفاده از خرید اقساطی، تمام موجودی نقد روی یک کالا متمرکز نمی شود و بخشی از پول برای تعهدات مهمی مانند اجاره، هزینه درمان، آموزش یا مخارج اضطراری در دسترس می ماند. این موضوع می تواند سطح امنیت مالی خانوار را افزایش دهد.
- دریافت امتیاز اعتباری
در طرح های رسمی، اگر اقساط به موقع پرداخت شوند، برای فرد سابقه اعتباری مثبت ثبت می شود. این سابقه در آینده می تواند دسترسی به تسهیلات دیگر را ساده تر کند؛ البته به شرطی که تعهدات متناسب با توان بازپرداخت انتخاب شده باشند.
معایب خرید اقساطی
- قیمت نهایی بالاتر نسبت به خرید نقدی
بهای استفاده از خرید اقساطی، پرداخت سود، کارمزد و گاهی هزینه های جانبی است. در نتیجه مجموع مبلغی که در پایان دوره اقساط پرداخت می شود، معمولا بالاتر از قیمت نقدی همان کالا است و اگر محاسبه انجام نشود، خریدار ممکن است متوجه این اختلاف نشود.
- اقساط طولانی مدت
تا زمانی که اقساط برقرار است، بخشی از حقوق ماهانه از قبل تعهد شده و برای تصمیم های جدید آزادی عمل کمتری وجود دارد. اگر چند خرید اقساطی پشت سر هم انجام شود، مجموع اقساط می تواند بخش قابل توجهی از درآمد را به خود اختصاص دهد.
- تعهدات بیشتر و جریمه دیرکرد
در صورت کاهش درآمد، تغییر شغل یا بروز هزینه های غیرمنتظره، پرداخت اقساط ممکن است دشوار شود. عقب افتادن قسط می تواند منجر به جریمه، افزایش هزینه نهایی و در طرح های رسمی باعث تضعیف سابقه اعتباری فرد شود.
خرید قسطی یا خرید نقدی کدام بهتر است؟
پاسخ قطعی برای همه وجود ندارد و انتخاب بین خرید نقدی و خرید اقساطی به چند عامل اصلی بستگی دارد؛ از جمله میزان پس انداز، ثبات درآمد، شدت نیاز به آن کالا و تورم. اگر پس انداز کافی دارید، با پرداخت یکجا دچار کمبود نقدینگی نمی شوید و از طرف فروشنده هم تخفیف قابل توجهی می گیرید، در بیشتر مواقع پرداخت نقدی از نظر مجموع هزینه و سادگی تعهد، انتخاب منطقی تری است.
در مقابل، وقتی با کالایی ضروری و نسبتا گران روبه رو هستید، امکان پس انداز سریع برای خرید نقدی ندارید، قیمت ها هم رو به افزایش است و در عین حال درآمد ماهانه شما توان تحمل یک قسط منطقی را دارد، استفاده از تسهیلات خرید کالا یکی از گزینههای اصلی است.
قبل از خرید اقساطی به چه نکاتی توجه کنیم؟
- قیمت نهایی چقدر تمام می شود؟
قبل از انتخاب خرید اقساطی، مهم است ببینید در نهایت دقیقا چه مبلغی پرداخت میکنید. فقط به قسط ماهانه نگاه نکنید؛ هنگام خرید قیمت نقدی کالا، تعداد اقساط، سود و کارمزد را کنار هم بگذارید و مجموع پرداختی را حساب کنید. اگر تفاوت عدد نهایی با خرید نقدی زیاد است و کالا هم کاملا ضروری نیست، بهتر است درباره نحوه پرداخت تجدید نظر کنید.
- آیا احتمال گران شدن کالا وجود دارد؟ (شرایط تورمی)
در کنار این موضوع، شرایط تورمی هم مهم است؛ اگر احتمال میدهید قیمت کالا در چند ماه آینده بهطور معنیدار افزایش پیدا کند، خرید اقساطی میتواند توجیه بیشتری داشته باشد.
- توان پرداختتان را در نظر بگیرید
از طرف دیگر باید توان بازپرداخت را واقعبینانه بسنجید. جمع همه اقساط فعلی و قسط جدید را با درآمد خالص ماهانه خود مقایسه کنید و ببینید بعد از کسر اقساط، هزینههای ضروری زندگی مثل مسکن، خوراک، درمان و رفتوآمد بهراحتی پوشش داده میشود یا نه. اگر شغل یا درآمد شما نوسان دارد، محافظهکارانهتر تصمیم بگیرید و حتما برای چند ماه آینده حاشیه امن در نظر بگیرید؛
- نسبت قسط به درآمد را در نظر بگیرید
بهطور کلی بهتر است مجموع اقساط شما از حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد درآمد خالص ماهانه بیشتر نشود. منظور از درآمد خالص همان مبلغی است که بعد از کسر بیمه، مالیات و سایر کسورات ثابت دریافت میکنید. اگر بخواهیم محتاطتر باشیم، میتوان گفت حداکثر حدود ۳۰ درصد پولی که بعد از پرداخت هزینههای ضروری مثل مسکن، خوراک و رفتوآمد برای شما میماند، بهتر است صرف اقساط شود، نه بیشتر.
البته این عدد برای همه یکسان نیست. فرد مجرد که تعهد خانوادگی و مخارج ثابت کمتری دارد، میتواند بدهی سنگین تری را داشته باشد و ریسک آن را بپذیرد. اما برای افراد متأهل و خانوادهها بهتر است ریسک تا حد امکان پاین باشد. اگر با اضافه شدن یک قسط جدید، جایی برای پسانداز یا هزینههای غیرمنتظره در طول ماه باقی نمیماند، آن طرح خرید اقساطی برای بودجه شما پرریسک است و بهتر است مبلغ، تعداد اقساط یا زمان خرید را دوباره بررسی کنید.
آیا خرید اقساطی طلا برای سرمایه گذاری به صرفه است؟
خرید اقساطی طلا زمانی منطقی است که دو شرط ساده برقرار باشد:
اول این که مجموع سود و کارمزد وام آنقدر زیاد نباشد که بخش زیادی از سود احتمالی طلا را از بین ببرد، دوم این که اقساط با درآمد شما هماهنگ باشد و بعد از پرداخت قسط، برای هزینههای ضروری و کمی پسانداز هم جا بماند.
در وام برای خرید طلا کمان، مبلغ هر قسط و مجموع پرداختی از ابتدا شفاف مشخص است و میتوانید قبل از ثبت درخواست، عددها را با توان مالی خودتان مقایسه کنید. اگر بعد از این مقایسه میبینید هزینه نهایی وام معقول است و اقساط فشار زیادی به بودجه شما وارد نمیکند، وام خرید طلا کمان میتواند یکی از گزینههای مناسب برای سرمایهگذاری روی طلا باشد.
وام خرید کالا از کمان
سامانه کمان با هدف تسهیل خرید اقساطی، طرحهای متنوعی از تسهیلات اعتباری را برای اقشار مختلف جامعه فراهم کرده است. اگر به دنبال دریافت وام بدون ضامن و به صورت آنلاین هستید، میتوانید از طرحهای اختصاصی ما مانند وام بازنشستگان لشکری و همچنین تسهیلات ویژه وام فرهنگیان بازنشسته استفاده کنید. این وامها با فرآیندی سریع و بدون نیاز به مراجعه حضوری، قدرت خرید شما را برای تهیه انواع کالا و خدمات افزایش میدهند.
جمع بندی؛ قبل از هر خرید یک حساب و کتاب ساده انجام دهید
در نهایت مهم نیست اسمش خرید نقدی باشد یا اقساطی؛ مهم این است که قبل از تصمیم، چند عدد ساده را کنار هم بگذارید. قیمت نقدی، مجموع اقساط، سهم اقساط از درآمد ماهانه و جایی که بعد از آن برای هزینه های ضروری و کمی پس انداز باقی می ماند. اگر بعد از این حساب و کتاب، هم هزینه نهایی منطقی بود و هم بودجه ماهانه تحت فشار قرار نگرفت، یعنی انتخاب شما می تواند قابل دفاع باشد.
اگر قصد تهیه لوازم ضروری خانه یا تجهیزات کاری را دارید، می توانید شرایط وام خرید کالا کمان را بررسی کنید و آن را با درآمد و مخارج خود بسنجید. اگر بیشتر به فکر حفظ ارزش پول و سرمایه گذاری روی طلا هستید، سر زدن به شرایط وام خرید طلا کمان می تواند گزینه بعدی شما باشد. در هر دو حالت، اول حساب و کتاب، بعد اقدام؛ این همان چیزی است که خرید را از یک تصمیم احساسی به یک انتخاب مالی آگاهانه تبدیل می کند.
